حمام داش آغل:
واقع در روستای داش آغل در سمت جاده مهاباد است این حمام در دوره قاجار ساخته شده و به همراه کهریزها این روستا بانی آن را به آقاخان امیرتومان یکی از خان های بزرگ شهر اورمیه که محال دول را در دست داشته نسبت می دهند.

مسجد روستای خانشان:
یکی از مساجد تاریخی روستاهای اورمیه مسجد روستای خانشان است روستای خانشان در 40 کیلومتری اورمیه و در نزدیکی سواحل دریاچه اورمیه واقع شده نزدیکی این روستا با سه روستای سپورغان و موش آباد و حصاربابا گنجه، از نظر تاریخی به این منطقه اهمیت خاصی داده. مسجد روستای خانشان از لحاظ قدمت مربوط به دوره قاجار است و نیز با توجه به نمای ورودی و طاق قوس های رومی آن، که یکی از ویژگی های معماری دوره قاجار است این بنا را درمیان بناهای مذهبی اسلامی در منطقه ی اطراف شهر اورمیه بارز کرده و این نوع معماری فقط اختصاص به مسجد این روستا دارد. داخل مسجد خانشان مانند تمامی مساجد منطقه شمالغرب ایران از نوع تیر چوبی است و با تیر های چوبی سقف آن نگه داشته می شود.همچنین این مسجد دارای شبستان های زنانه و مردانه و طبقه دوم آن به صورت ایوان است. امروزه نمای مسجد را با گچ پوشانده اند نمای اصلی این مسجد با نمای آجرکاری،آجرهای قدیمی مربع شکل است.

قلعه اربابی قهرمانلو:
واقع در روستای قهرمانلوی سفلی در حدود ۱۵ کیلومتری شهر اورمیه یکی از بناهای قدیمی و تاریخی شهر اورمیه می باشد بنا در زمان ناصرالدین شاه قاجار ساخته شده و به عنوان قلعه اربابی از آن استفاده می شده است.


از رویداد های مهم و تاریخی این بنا می توان به پناه بردن مردم روستاهای اطراف اورمیه به این قلعه در زمان فجایع جیلولوق و به توپ بسته شدن وانهدام آن توسط جیلوها اشاره کرد بنای مذکور تا ۲۰ سال قبل به همان صورت باقی بود که بعدها توسط یکی از اهالی این روستا به این صورت تخریب می شود. هم اکنون نیز خرابه های این قلعه در روستای قهرمانلو باقی است.
قلعه زیبای بدلبو(بدربو):
یکی از قلعه های مشهور شهر اورمیه که در14 کیلومتری شهر ارومیه به سمت جاده سرو واقع شده است به احتمال زیاد قلعه به خاطر جلوگیری از اشرار در دوره حکمرانی شجاع الدوله(ناصرالدین شاه) ساخته شده وچند سال ساخت آن طول کشیده ودر دوره حکومت اقبال الدوله حکمران اورمیه وبرادر شجاع الدوله آماده استفاده بوده است تعدد قوس های این مجموعه آن را در میان بناهای آذربایجان غربی بارز می کند.

از بناهاي تاريخي واقعا جالب و زيباي اورميه است كه در در جاده اورميه به طرف سلماس واقع شده است.وپس از عبور از نوشين شهر در از سمت چپ جاده اي منتهي به اين روستا مي شود اين قلعه تاريخي شاهد رويداد هاي تاريخي از جمله حمله قواي مسلحه جيلو و حمله شيخ عبيداله بود است هنوز هم مي توان بر پيكره برجهاي آن اثرات گلوله و توپ را مشاهده كرد اين قلعه تاريخي از مصالحي چون خشت و سنگ ساخته شده است نوع شكل گيري اين برجها و باروآن به دور روستا مذكور و با اهداف حفاظت روستا از حملات بيگانگان بوده است قدمت اين قلعه تاريخي به دوره قاجاريه مي رسد.

محله علي شهيد: خانه زیر در محله علي شهيد قرار دارد واز خانه هاي قديمي شهر است كه قدمت آن به دوره قاجار مي رسد و نيز داراي حياطي بزرگ است پنجره هاي آن ساده است ودر طرفين اطاق هايي دارد در وسط اين اطاق ها شاه نشين نسبتا بزرگي قرار دارد محله علي شهيد از محله هاي قديمي شهر اورميه است كه دراي حمام و مسجدي زيبا وقديمي به همين نام مي باشد.
حمام مذبور چند سال پيش تخريب شد و يكي از زيباترين حمام هاي شهر است.
مسجد علی شهید نيزپس از مسجد مناره از مساجد زيباي تاريخي شهر است.

ساختمان ميرزا آقا اتحاديه:
از خانه هاي قديمي اورميه كه باقي است ساختمان اتحاديه نام دارد اين خانه قديمي يكي از زيباترين خانه هاي قديمي شهر اورميه است كه نسبتا هم سالم مانده است اين خانه قديمي واقع در خيابان اقبال الدوله كوي نارون و در ميان ساختمان نوساز قرار دارد قدمت اين خانه طبق كاشيكاري كه قبل موجود بود۱۳۲۰ ه.ق بوده كه قسمتي از اين كاشيكاري ها ريخته وخراب شده است بنا قبلا متعلق به ميرزا آقااتحاديه از تجار معروف شهر بود كه حمام به همين نام هم باقي است كه وي ساخته است.

کلیسای سپورغان:
پلان کلیسا به شکل صلیبی است. عمده مصالح آن آجر می باشد ورودی آن در غرب واتاق محراب در شرق بنا قرار گرفته سقف کلیسا چوبی و روی آن شیروانی است. در سالهای اخیر زیر آن سقف کاذب نصب شده است. قدمت این کلیسا به دوره قاجاریه می رسد.

از دیگر بناهای تاریخی این روستا می توان به خانه های قدیمی آن که هریک دارای سردری عظیم هستند اشاره کرد.اینها فقط نمونه های از این سرهای زیبا ومرتفع این روستا است.
امامزاده دیزج تکیه اورمیه:
بنای امامزاده یک بنای مذهبی منفرد اسلامی گنبد دار و از نوع تک پوششی با دو مناره آجری است که در جبهه جنوبی آن قرار دارند. عمده مصالح آن آجر است پلان داخلی بنا به شکل چهار صفحه- چلیپا می باشد و ورودی در ضلع شرقی آن قرار دارد.این امامزاده در۱۵ کیلومتری اورمیه به طرف اشنویه ودرروستای دیزج تکیه قرار دارد.
آثار تاریخی روستای گلپاشین اورمیه:
این روستا در 8 کیلومتری شرق اورمیه به سمت روستای امامزاده قرار دارد از آثار تاریخی این روستا می توان به دو کلیسای قدیمی آن که هر دو دارای ناقوس با ارتفاع بلند هستند نام برد در داخل این روستا کلیسای قدیمیتری نیز وجود دارد که از دیوارهای آن چیزی نمانده است عمر کلیسا قسمت شمالی روستا 105 سال است ودر سال 1284 ه.ش ساخته شده است.
از دیگر آثار تاریخی این روستا وجود خانه های قدیمی فراوان است که هریک فوق العاده ارزشمند هستند وجود سردر خانه ها به شکل قوس رومی وقوسهای پنج وهفت از ویژگی خانه های این روستاست.